ความเครียดสะสม $$ อาการที่ควรสังเกตและก็ผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน

[www.SeoNo1.co.th]

 ความเครียดสะสม  เป็นอย่างไร? อาการที่พึงสังเกตและผลพวงต่อชีวิตประจำวัน



ความเครียดเป็นปฏิกิริยาปกติของร่างกายและจิตใจเมื่อจำต้องพบเจอแรงกดดัน การเปลี่ยนแปลง หรือเหตุการณ์ที่จำเป็นต้องใช้พลังสำหรับการปรับนิสัย แต่ว่าเมื่อความเครียดเกิดขึ้นต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน และไม่มีช่วงฟื้นที่เพียงพอ ความเครียดอาจเริ่มต้นสะสมจนถึงมีผลต่อร่างกาย อารมณ์ ความนึกคิด  อาการเครียดสะสม  ความประพฤติ การนอน การทำงาน แล้วก็ความเชื่อมโยงได้

ความเครียดสะสมเป็นอย่างไร

ความเครียดสะสม เป็นภาวะที่ร่างกายและจิตใจจำเป็นต้องพบเจอแรงกดดันตลอดเป็นระยะเวลานาน กระทั่งระบบการฟื้นฟูสภาพตามธรรมดาเริ่มไม่เพียงพอ ความเครียดชนิดนี้อาจไม่ได้เกิดจากเหตุใหญ่เพียงแค่ครั้งเดียว แม้กระนั้นอาจจะเกิดขึ้นได้ก็เพราะภาระเล็กๆหลายเรื่องที่สะสมต่อเนื่อง ได้แก่ งานที่กดดัน ความรับผิดชอบในครอบครัว ปัญหาการเงิน ความสัมพันธ์ การเล่าเรียน หรือการพักผ่อนหย่อนใจไม่พอ

ในบางคราว ความเครียดบางทีอาจยังคงส่งผลต่อร่างกายและจิตใจหากแม้สิ่งเร้าไม่ได้อยู่เบื้องหน้าแล้ว อย่างเช่น การคิดวนถึงปัญหาเดิม ความรู้สึกวิตกกังวลล่วงหน้า หรือความทรงจำเกี่ยวกับเรื่องราวที่บีบคั้น ความเครียดสะสม หรือ chronic stress บางทีอาจดำเนินต่อได้ถึงแม้ สิ่งเร้าความเครียด หรือ stressor มิได้อยู่ตรงหน้าโดยตรง เพราะเหตุว่าความทรงจำหรือการนึกถึงสิ่งนั้นสามารถทำให้ผลกระทบดำเนินต่อได้

อาการหรือสัญญาณที่พึงสังเกต
อาการเครียดสะสมสามารถแสดงออกได้หลายด้าน อีกทั้งทางร่างกาย อารมณ์ ความคิด และความประพฤติ บางคนอาจรู้สึกอ่อนล้าง่าย นอนไม่หลับ หรือเมื่อยบ่อยครั้ง ในช่วงเวลาที่บางบุคคลอาจแสดงออกผ่านความรำคาญ สมาธิต่ำลง  บำบัดความเครียด  หรือรู้สึกว่าตัวเองไม่สามารถจัดแจงเรื่องเดิมๆได้เหมือนเก่า



สัญญาณที่พึงสังเกต เช่น:

- อ่อนแรงง่าย หากแม้พักแล้วหลังจากนั้นก็ยังรู้สึกไม่สดชื่น
- นอนไม่หลับ หลับยาก ตื่นตอนกลางดึก หรือนอนมากไม่ปกติ
- ปวดศีรษะ ปวดคอ บ่า ไหล่ หรือเมื่อยเนื้อเมื่อยตัวตามร่างกาย
- ใจสั่น แน่นหน้าอก หายใจไม่ทั่วท้อง หรือรู้สึกตึงในร่างกาย
- สมาธิต่ำลง ดำเนินงานช้าลง หรือตกลงใจยากขึ้น
- หงุดหงิดง่าย อารมณ์ไว หรือรู้สึกคุมอารมณ์ได้ยาก
- คิดวนซ้ำเกี่ยวกับปัญหาเดิมๆ
- รู้สึกบีบคั้นตลอดเวลา ถึงแม้อยู่ในช่วงที่ควรพัก
- เบื่อ ไม่ต้องการทำสิ่งที่เคยทำได้ตามปกติ
- กินมากขึ้นเรื่อยๆหรือลดน้อยลงจากเดิม
- เลี่ยงคน งาน หรือสถานการณ์ที่เคยต่อกรได้
- คิดว่าร่างกายรวมทั้งหัวใจอยู่ในสภาวะ "ตึง" ตลอดระยะเวลา

เครียดสะสมต่างจากความเครียดทั่วๆไปยังไง

ความเครียดทั่วๆไปมักเกิดขึ้นเมื่อมีเรื่องราวหรือแรงกดดันเฉพาะหน้า ดังเช่นว่า งานเร่ง การสอบ การสัมมนาสำคัญ หรือการตัดสินใจที่ทำให้เกิดผลเสียต่อชีวิต เมื่อสถานการณ์ผ่านไป ร่างกายและจิตใจมักค่อยๆกลับสู่ภาวการณ์ปกติ

แต่ ความเครียดสะสม มักเกิดขึ้นเมื่อแรงกดดันดำเนินตลอดเป็นระยะเวลานาน หรือกำเนิดซ้ำจนถึงร่างกายและจิตใจไม่มีเวลาฟื้นพอเพียง อาการก็เลยอาจมิได้หายไปง่ายถึงแม้จบงานหนึ่งไปแล้ว เพราะยังมีแรงกดดันอื่นรออยู่ หรือมีความไม่ค่อยสบายใจที่ยังดำเนินต่อในความนึกคิด

ความเครียดสะสมส่งผลต่อชีวิตประจำวันอย่างไร

ความเครียดสะสมอาจมีผลต่อชีวิตหลายด้าน ไม่ใช่เฉพาะความรู้สึกเครียดในใจเพียงแค่นั้น แต่รวมถึงร่างกาย งาน ความเกี่ยวเนื่อง และการดูแลตัวเอง

ผลต่อสุขภาพ
ร่างกายบางทีอาจอยู่ในสภาวะตื่นตัวตลอด ทำให้เกิดอาการ อย่างเช่น ปวดศีรษะ กล้ามเนื้อตึง ปวดท้อง ใจสั่น เหนื่อยล้า  บำบัดความเครียด  หรือคุณภาพการนอนลดน้อยลง หากมิได้รับการจัดการ ความเครียดเรื้อรังบางทีอาจเพิ่มการเสี่ยงต่อปัญหาด้านสุขภาพหลายด้าน ความเครียดที่ไม่ได้รับการจัดการบางทีอาจเกี่ยวกับปัญหาเกี่ยวกับสุขภาพ เช่น ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง โรคอ้วน รวมทั้งเบาหวาน

ผลต่ออารมณ์และก็ความคิด
ผู้ที่มีความเครียดสะสมบางทีอาจรู้สึกรำคาญง่าย วิตก คิดวน สมาธิลดน้อยลง หรือมีความคิดว่าจัดแจงเรื่องกล้วยๆๆได้ยากกว่าธรรมดา ความเครียดเรื้อรังสามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาที่เกิดขึ้นทางร่างกายและจิตใจหลายด้าน อาทิเช่น anxiety, depression, sleep problems และก็ memory/concentration impairment

ผลต่อการทำงานหรือการเล่าเรียน
ความเครียดสะสมอาจจะเป็นผลให้ประสิทธิภาพลดลง ถึงแม้บุคคลยังปฏิบัติงานหรือเรียนต่อไปได้ อาจมีอาการอย่างเช่น ดำเนินการช้าลง พลาดเนื้อหาง่ายมากยิ่งขึ้น ตัดสินใจยากขึ้น หรือรู้สึกหมดแรงก่อนเริ่มงาน

ผลต่อความข้องเกี่ยว
เมื่อร่างกายแล้วก็หัวใจอยู่ในสภาวะตึงต่อเนื่อง บุคคลอาจมีความอดทนลดลง อารมณ์เสียง่าย ไม่อยากคุย หรือติดต่อสื่อสารกับคนรอบตัวได้ยากขึ้น ส่งผลให้ความเชื่อมโยงกำเนิดความเข้าใจผิดหรือความตึงเครียดซ้ำ

ผลต่อความประพฤติการดูแลตนเอง
บางบุคคลอาจจะเริ่มกินไม่ตรงเวลา นอนไม่เป็นเวลา ดื่มคาเฟอีนมากขึ้น ใช้สารบางสิ่งเพื่อผ่อนคลายความเครียด หรือเลี่ยงงานและคนรอบข้าง ซึ่งอาจทำให้วงจรความเครียดดำเนินต่อไป

การปรึกษาหารือและขอคำแนะนำแล้วก็จิตบำบัดช่วยอะไรได้บ้าง
การหารือรวมทั้งจิตบำบัดสามารถช่วยให้ผู้รับบริการทำความเข้าใจความเครียดสะสมอย่างเป็นระบบ ไม่ใช่เพียงแต่เห็นว่า "เครียดเนื่องจากว่างานมาก" แต่ตรวจว่าความเครียดเกี่ยวเนื่องกับสาเหตุใดบ้าง ยกตัวอย่างเช่น ต้นแบบความคิด ความมุ่งมาดต่อตัวเอง ขอบเขตชีวิต ความสัมพันธ์ การพักผ่อนหย่อนใจ และก็แนวทางรับมือที่ใช้ในปัจจุบัน

ประเด็นที่การหารือและจิตบำบัดอาจช่วยได้ ยกตัวอย่างเช่น:

- ตรวจที่มาที่ไปของความเครียดและก็เหตุที่ทำให้อาการคงอยู่
- ทำความเข้าใจต้นแบบความนึกคิดที่เพิ่มแรงกดดัน อาทิเช่น ต้องทำให้สมบูรณ์แบบ หรือกลัวทำให้คนอื่นๆผิดหวัง
- พินิจสัญญาณทางร่างกายและอารมณ์ก่อนอาการรุนแรงขึ้น
- คิดแผน coping strategies  อาการเครียดสะสม  ที่เหมาะสมกับบริบทชีวิตจริง
- ฝึกการตั้งขอบเขตกับงาน ความเกี่ยวพัน หรือความรับผิดชอบ
- จัดระบบการพักผ่อนหย่อนใจ การฟื้นฟูสภาพ แล้วก็การดูแลตัวเอง
- ตรวจสอบผลพวงของความเครียดต่อความเกี่ยวเนื่องและก็การสื่อสาร
- ประเมินว่าความเครียดเกี่ยวข้องกับ anxiety, depression, burnout หรือภาวะอื่นร่วมด้วยหรือเปล่า
- ใคร่ครวญการส่งต่อหมอหรือจิตแพทย์ ถ้าหากมีลักษณะรุนแรงหรือมีความสำคัญด้านการแพทย์

ถ้าเกิดคุณอยากได้คุยกับนักจิตวิทยาเกี่ยวกับความเครียดสะสม ความหนักใจ หรือสภาวะทางจิตใจที่เริ่มมีผลต่อชีวิตประจำวัน

คำถามที่พบบ่อย

- ความเครียดสะสมไม่เหมือนกับ burnout อย่างไร
ความเครียดสะสมหมายถึงภาวะที่ร่างกายและจิตใจเผชิญแรงกดดันต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน ส่วน burnout มักเกี่ยวเนื่องกับความอ่อนเพลียล้าทางอารมณ์ ความรู้สึกไม่มีแรงจูงใจ รวมทั้งความรู้สึกห่างหรือหมดความหมายกับงานหรือความรับผิดชอบบางสิ่ง ทั้งสองภาวะบางทีอาจเกี่ยวข้องกันได้ แต่ว่าไม่จำเป็นที่ต้องเหมือนกันทุกกรณี

- นอนไม่หลับเพราะเหตุว่าเครียดควรทำยังไง
ถ้าหากนอนไม่หลับเป็นบางโอกาส อาจเริ่มจากการสังเกตปัจจัยที่กระตุ้นความเครียด ลดสิ่งเร้าก่อนนอน และจัด routine การนอนให้เป็นประจำ แต่ถ้านอนไม่หลับตลอด กระทบการทำงาน หรือมีลักษณะอาการไม่สบายใจ/ซึมเศร้าร่วมด้วย ควรจะใคร่ครวญเจอผู้ที่มีความชำนาญเพื่อประเมินอย่างเหมาะควร

- เครียดสะสมทำให้เจ็บป่วยทางร่างกายได้ไหม
ความเครียดที่ไม่ได้รับการจัดการบางทีอาจเกี่ยวกับอาการทางร่างกายหลายสิ่งหลายอย่าง เป็นต้นว่า ปวดหัว กล้ามเนื้อตึง ปัญหาเกี่ยวกับการนอน ปัญหาทางเดินอาหาร หรือความอ่อนแรงล้า และในระยะยาวอาจชมรมกับความเสี่ยงด้านสุขภาพบางสิ่ง ควรต้องดูแลทั้งทางด้านร่างกายและทางด้านจิตใจด้วยกัน

- จึงควรมีอาการหนักก่อนถึงจะหารือนักจิตวิทยาไหม
ไม่จำเป็นที่ต้องรอให้อาการรุนแรงที่สุดก่อนจึงค่อยขอความช่วยเหลือ หากความเครียดเริ่มกระทบการใช้ชีวิต งาน ความเกี่ยวข้อง การนอน หรือทำให้มีความรู้สึกว่าจัดการผู้เดียวได้ยาก การขอคำแนะนำนักจิตวิทยาบางทีอาจช่วยให้รู้เรื่องสถานการณ์แล้วก็วางวิธีดูแลตัวเองได้สมควรขึ้น



- นักจิตวิทยาช่วยเรื่องความเครียดสะสมได้เช่นไร
นักจิตวิทยาสามารถช่วยประเมินภาพรวมของความเครียด สำรวจแบบอย่างความคิด อารมณ์ พฤติกรรม และก็วิธีจัดการที่เกี่ยวเนื่อง รวมทั้งช่วยวางแผนการดูแลตนเองอย่างเป็นระบบ แม้มีลักษณะอาการรุนแรงหรือจึงควรได้รับการดูแลทางด้านการแพทย์ อาจเสนอแนะให้พบหมอหรือจิตแพทย์ร่วมด้วย

- หารือออนไลน์ได้ไหม
ได้ ถ้าหากเหมาะสมกับกรณีของผู้รับบริการ การปรึกษาขอคำแนะนำออนไลน์บางทีอาจเป็นโอกาสสำหรับผู้ที่ไม่สบายเดินทาง อยู่ต่างจังหวัด หรืออยากเริ่มจากพื้นที่ที่รู้จักดี อย่างไรก็ดี แม้มีการเสี่ยงด้านความปลอดภัยหรืออาการร้ายแรง บางทีอาจจำเป็นต้องพิเคราะห์แบบการดูแลที่เหมาะสมกว่า

คลิ๊กอ่านรายละเอียด ปรึกษานักจิตวิทยา ความเครียด   ได้ที่ >> https://www.mahajitnakhon.com/post/chronic-stress-symptoms